Theo phương án Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến một số địa phương, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 6 và lớp 10 công lập sẽ giảm từ 3 môn xuống còn 2 môn, gồm toán, ngữ văn ở bậc THPT và toán, tiếng Việt ở THCS.

Nếu được giữ nguyên và ban hành, đây sẽ là thay đổi đáng chú ý so với quy định hiện hành. Theo Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT đang áp dụng cho kỳ tuyển sinh năm học 2026-2027, thí sinh thi toán, ngữ văn và một môn thi/bài thi thứ ba do địa phương lựa chọn. Như vậy, điểm thay đổi cốt lõi là bỏ môn thi thứ ba.

Tuy nhiên, đây mới là phương án đang được lấy ý kiến chuyên môn tại một số địa phương, chưa phải quy định chính thức. Phương án cuối cùng có thể tiếp tục được điều chỉnh sau quá trình góp ý.

“Giảm thi” nhưng không được “giảm học”

Đánh giá về đề xuất này, ThS Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, TPHCM, chia sẻ: Việc đề xuất tổ chức kỳ thi tuyển sinh đầu cấp THPT và THCS với 2 môn toán và ngữ văn/tiếng Việt là một hướng cần được nhìn nhận trên tinh thần đổi mới.

Trước hết, việc giảm số môn thi sẽ giảm áp lực trực tiếp cho học sinh. Các em có thêm thời gian học tập, nghỉ ngơi, phát triển thể chất, kỹ năng và đời sống tinh thần. Phụ huynh cũng giảm đáng kể áp lực về thời gian, chi phí học thêm và các khoản chuẩn bị cho một kỳ thi nhiều môn.

“Đây là một thay đổi đáng hoan nghênh nếu mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền giáo dục nhẹ nhàng hơn nhưng hiệu quả hơn”, ông Phú bày tỏ.

Riêng với tuyển sinh vào THCS, ThS Huỳnh Thanh Phú cho rằng cần đặc biệt thận trọng với việc tổ chức thi tuyển. Học sinh ở lứa tuổi này còn nhỏ, việc đặt các em vào một cuộc cạnh tranh thi cử sớm có thể tạo ra áp lực không cần thiết. Giáo dục ở bậc học này nên ưu tiên phát triển toàn diện, phát hiện năng lực và nuôi dưỡng hứng thú học tập hơn là tạo tâm thế chạy đua thành tích.

Giám thị và thí sinh thi lớp 10 TPHCM năm 2026 (Ảnh: Huyên Nguyễn).

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Lực, nguyên giáo viên tại Khánh Hòa, chỉ rõ 3 nguyên nhân khiến kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập hiện nay rất căng thẳng, thậm chí nhiều người ví áp lực hơn cả thi đại học.

Thứ nhất, cơ sở vật chất và trường lớp chưa đáp ứng nhu cầu, dẫn đến khó mở rộng chỉ tiêu tuyển sinh.

Thứ hai, tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, đặc biệt ở một số môn học và tại vùng sâu, vùng xa, khiến các địa phương khó tăng quy mô tuyển sinh khi nhu cầu học tập tăng.

Thứ ba, việc phân luồng học sinh sau THCS chưa đạt kỳ vọng. Tâm lý chuộng bằng cấp, trong khi chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm sau các trường trung cấp, cao đẳng nghề chưa tạo được niềm tin, khiến nhiều học sinh vẫn muốn vào THPT công lập.

Ông Lực cho rằng phương án hai môn hiện nhận được sự đồng tình bởi giúp giảm một phần áp lực thi cử, đồng thời phù hợp với tinh thần đổi mới kiểm tra, đánh giá và cắt giảm những kỳ thi không cần thiết.